(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2023)
Қазіргі уақытта биоалуантүрлілікті сақтау әлемдегі ең маңызды мәселелердің біріне айналды. Олардың ішінде дәрілік өсімдіктерді сақтау ерекше қорғауды қажет етеді. Бүгінгі таңда дәрілік өсімдіктер ғылыми медицинада кеңінен қолданылады. Оның негізгі мақсаты дәрілік өсімдіктер негізінде дәрілік препараттарды дайындау болып табылады. Қазақстанның орасан зор аумақтары бай табиғи әртүрлілікпен қамтамасыз етілген. Біздің елде шөлді өмірге бейімделген ерекше өсімдіктер бар. Сонымен қатар, флора орман және дала түрлеріне бай. Соңғы жылдары елдің экологиялық проблемалары күрделене түсті. Дәрілік өсімдіктерді сақтау мәселесі қоршаған ортаны қорғау саласында өзекті болып табылады. Қазақстандағы фармацевтика өнеркәсібі әлі де дамуды қажет етеді. Сондықтан фармацевтика өнеркәсібін дамыту елдегі өзекті мәселеге айналды. Таулы және тау бөктеріндегі аумақтарды қарқынды кешенді пайдалану (биік таулы жайылымдар, шабындық жерлер, дамыған мал шаруашылығы, сондай-ақ демалыс аймағы ретінде пайдалану) соңғы жылдары флора мен өсімдіктердің айтарлықтай антропогендік өзгерістерін тудырды. Зерттеудің өзектілігі негізінен Орта Азия мен Қазақстанның шөлдерінде, жартылай шөлдерінде және далаларында өсетін Cаppаris herbаceа Willd. дәрілік өсімдігін зерттеу болып табылады. Бұл түр әртүрлі абиотикалық жағдайларға жақсы бейімделген, сондықтан нақты зерттеу нысаны ретінде таңдалды. Зерттеу жұмыстары 2020-2022 жылдары жүргізілді. Жұмыста классикалық ботаникалық әдістер қолданылды. Оларға мыналар жатады: маршруттық зерттеулер, экологиялық систематика, экологиялық география, ценопопуляцияны зерттеу әдістері. Зерттеу жұмыстарының нәтижесінде қауымдастықтар келесі мәліметтермен сипатталады: Түркістан облысында орналасқан және бұзылған аумақтарда өсетін популяциялар біртіндеп өз дараларының санын көбейтіп, сол арқылы жергілікті флораны қалпына келтіреді немесе жаңа қауымдастықтар мен басқа түрлердің популяциясын қалыптастыру үшін жағдай жасайды. Ал Қырғыз Алатауында орналасқан популяцияда зерттелетін түрдің мозаикалық таралуымен көрсетілген экологиялық жағдайы тұрақты. Зерттеу көрсеткендей, C. herbacea белгілі бір аумақ немесе аймақ үшін негізгі доминанттардың бірі және кейбір эфемерлік немесе эфемероидты түрлер үшін эдификатор болуы мүмкін.