(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2022)
Амур шабағы Pseudorasbora parva Temminck et Schlegel, 1846, Еуроазиялық континенттегі ең көп таралған балықтардың бірі болды [1]. Түрлердің табиғи таралу аймағы-Жапония, Тайвань, Хайнан, Қытай және Кореяның ішкі су қоймалары. Қазіргі уақытта Амур чебачкасы ҚХР су қоймаларынан шөпті балықтардың енгізілуі нәтижесінде Еуразия су қоймаларында кеңінен таралды. Бірқатар авторлардың деректері бойынша Қазақстанның су қоймаларында Амур чебачкасы 1958 жылы пайда болды, сол кезде Сунгари өзенінен (ҚХР, Амур өзенінің бассейні) ақ амур личинкалары мен ақ дөңмаңдай Алматы тоған шаруашылығына әкелінді [2-4]. Тоғандардан бұл түр Іле өзенінің жүйесінде таралды, содан кейін 1960 жылдары ол Балқаш бассейнінің су жүйесінде кеңінен қоныстанып, өзінің тіршілік ету ортасын кеңейтті. Г. м. Дукравцтың айтуынша, Амур шабақтары тұқы мен Амурдың отырғызу материалы әкелінген барлық бассейндерде болуы мүмкін. А.ф. Карпевичтің анықтамасы бойынша Балқаш бассейні-бұл абиотикалық жағдайда өмір сүре алатын кез-келген биологиялық түрлермен оңай толтырылатын алып биологиялық вакуум. Кең көлемді акклиматизация жұмыстарынан кейін Балқаш бассейнінің байырғы ихтиофаунасы бассейнде жаңа биоценоздардың пайда болуына байланысты әртүрлі әсерлерге ұшырады. Бүгінгі таңда Балқаш бассейнінің ихтиофаунасының түрлерінің әртүрлілігі жергілікті балық түрлерін басып алу және өзін - өзі тарату арқылы ығыстырған акклиматизация түрлерінің көптігімен сипатталады.