(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2022)
Мақалада Алматы қаласының маңында орналасқан және туристер жиі баратын Іле Ала- тауының солтүстік беткейінің шектеулі аймағын мекендейтін сұр суыр (Marmota baibacina Kast- schenko, 1899) қоныстарының құрылымы туралы әдеби және өзіндік (2007 жылғы мамырдан 2021 жылғы шілдеге дейінгі кезең) деректер талданған. Іле Алатауының солтүстік беткейі оба ауруының әлеуетті ошақтық аймағы болып саналады, бірақ Алматы қаласы маңында кеміргіштерді аулаумен зерттеу жұмыстарын жүргізу қазіргі таңда маңызды емес, санитарлық-ағарту жұмыстарымен шектелуге болады, және мүмкіндігінше, өлген кеміргіштерді немесе олардың сүйек қалдықтарын зерттеу қажет. Аймақтағы сұр суырлардың қоныстарын бақылаудың соңғы нәтижелері олардың кеңістіктікте орналасуы мен санының ауытқуы абиотикалық және биотикалық факторлар кешеніне байланысты екенін растады, ал антропогендік әсердің басым еместігін көрсетті. Егер адамдар сұр суырларды әдейі қудаламаса, олар адаммен бейбіт өмір сүре алады. Аласа тауларда сұр суырдың болмауы және зерттелген аймақтың субальпілік белдеуінде оның санының азаюы, ең алдымен, мал жаюдың қысқаруымен байланысты, бұл шөптің биіктігінің жоғарылауына әкелді. Альпі аймағында абиотикалық және биотикалық факторлар бар.