(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2021)
Қазіргі уақытта балықтардың репродуктивтік жасушаларын криоконсервациялау генетикалық биоалуантүрлілікті сақтау, сондай-ақ балық шаруашылығы мен аквакультураны дамыту стратегиясында өзекті бағыт болып табылады. Ғылыми зерттеулер 2021 ж «С.Сейфуллин атындағы қазақ агротехникалық университетінің» КеАҚ «Балық шаруашылығы» ғылыми-зерттеу орталығында және «Республикалық мал шаруашылығын асылдандыру «Асыл түлік» АҚ-да жүргізілді. Зерттеу барысында 10% этиленгликоль және 10% диметилсульфидоксид негізінде криопротектордың екі түрін қолдана отырып, аталық тұқы репродуктивті жасушаларын криоконсервациялау әдісі зерттелді. Эксперименттік жұмыстарды жүргізу кезінде балықтарды сұрыптау және тұқы шәуетін мұздату бойынша жалпы қабылданған әдістер қолданылды. Жыныс өнімдерінің сапасын бағалау Персовтың 5 балдық шкаласы бойынша жүргізілді. Сондай-ақ, сапаны бағалау кезінде ұрықтың көлемі, концентрациясы, тұқы сперматозоидтарының белсенділігі мен қозғалғыштығы ескерілді. Ғылыми зерттеулер жүргізу нәтижесінде этиленгликольдің 10% құрамында криопротекторлық ортаны пайдалану ДМСО-мен салыстырғанда оң әсер ететіні анықталды, өйткені ол мұздату кезінде жасушалар бастан кешіретін осмотикалық және тотықтырғыш стресті төмендетеді. Алынған нәтижелер қос температуралық соққыдан кейін аталық балықтардың репродуктивті жасушаларының өмір сүруін арттыру үшін жасушаішілік судың мөлшеріне байланысты криопротекторлық ерітіндідегі енетін протекторлардың концентрациясын түзетуді ұсынуға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері осы кәсіптік нысандардың генетикалық алуантүрлілігін сақтау үшін балық зауыттарында тұқы асыл тұқымды материалдарының криобанк гендік қорын құруға мүмкіндік береді.