(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2021)
Арпа – бұл басқа мәдени өсімдіктермен салыстырғанда қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына төзімділігі жоғары дақыл. Алайда, жоғары температура, құрғақшылық және тұзды топырақ жоғары сапалы дәннің қалыптасуына жол бермейді, әсіресе сыра қайнату өнеркәсібі үшін. Бұл зерттеуде жаздық арпа үлгілері Қызылорда облысының жоғары тұздануы жағдайында өсіріліп, дән сапасының негізгі ерекшеліктеріне, оның ішінде, ақуыз құрамына, крахмал, β-глюкан, сығындалғыштығы, дән натурасы және оның қаттылығы бойынша талданды. Алынған нәтижелер негізінде сыра қайнату өнеркәсібі үшін оңтайлы көрсеткіштерге ие үлгілер тізімі, сонымен қатар жем өндірісі үшін де тізбе құрылды. Толық геномдық талдау 7 сандық белгілер локусына (СБЛ) топтастырылған 20 маркер-белгі ассоциацияларын анықтады. Үш СБЛ дәннің құрамындағы ақуызға, крахмалға, β-глюканға және сығындыға плеотропты әсерін көрсетті, екі СБЛ ақуыз, крахмал мен сығынды үшін анықталды. Дәннің қаттылығы мен натурасы үшін, әрқайсысына 1 СБЛ анықталды. Табылған плейотропты СБЛ арпаның белгілі гүлдеу гендеріне жақын орналасты. Осы жұмыс барысында табылған барлық СБЛ, сондай-ақ перспективалы арпа үлгілері Қызылорда облысының стресстік жағдайында арпа селекциясы процесіне интеграциялануы мүмкін.