(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2021)
Бие сүтінің жоғары тағамдық және биологиялық құндылығына, ақуыз, май, дәрумендік және минералды құрамдарының ерекшелігіне сүйене отырып, мақалада құрғақ бие сүтінің мұздату- кептіру нәтижесінде алынған химиялық құрамы туралы мәліметтер келтірілген. Құрғақ бие сүті негізінде спорттық тамақтанудың рецепті жасалды, оның құрамына өнімнің биологиялық құндылығын арттырып қана қоймай, сонымен қатар мақсатты медициналық-биологиялық қасиеттер береді. Сүт қышқылы мен бифидобактерия бактерияларының құрғақ дақылдары, құрғақ теңіз шырғаны жидектері, пребиотик – инулин, витаминдер – антиоксиданттар, полисахарид-фукоидан, бидайдың құрғақ ұрығы, құрғақ крем). Жүзу моделінде өнімнің тиімділігі Wistar егеуқұйрықтарында бағаланды, олар 35 күн ішінде күнделікті негізгі жартылай синтетикалық диетадан басқа 10 г мамандандырылған өнімді алды. 35 күн ішінде жануарлардың спорттық тамақтанудың мамандандырылған өнімін тұтынуы жүктемемен жүзген кезде егеуқұйрықтардың төзімділігі мен өнімділігін арттырды. Бастапқы мәліметтермен салыстырғанда эксперименттік топтағы жануарлардың жүзу уақыты 3,0 есе өсті, ал бақылау тобындағы жүзу уақыты бастапқы мәндерден 1,5 есе ғана асып түсті. Жүзу жүктемесі аясында өнімді 35 күндік қабылдаудан кейін LPO-AOD жүйесінің параметрлерінің өзгеруінің оң динамикасы байқалды – эритроциттер мембраналарында малондиалдегид пен диен конъюгаттар деңгейінің бақылау жануарларымен салыстырғанда сәйкесінше 35,0 және 41,4% төмендеуі. Ұқсас байланыс қаңқа бұлшықеттерінің митохондриялық фракциясы үшін де табылды. Алынған өзгерістер өнімнің төзімділікке, өнімділікке және антиоксидантты қорғаныс жүйесінің күйіне, сондай-ақ зертханалық жануарлардың энергия алмасуына қолайлы әсерін көрсетеді. Түйін сөздер: бие сүті, спорттық тамақтану, жүзу, антиоксидантты күй.