(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2016)
Берілген мақалада глютинозды күріш селекциясында гаплоидты технологияны қолдану келтірілген. Көп жылдық зерттеу нәтижесінде ӨББИ- да алғаш дигаплоидты күріш алынды және республиканың күріш өсіруші аймақтарында далалық тәжірбиелер жүргізілді. Дигаплоидтар және олардың аналогтары шаруашылық құнды белгілері бойынша ерекшеленеді. Күріштің гаплоидтарын алу үшін отандық және шетелдік селекцияның 24 гибридтері, 2 линиялары және 9 сорттары қолданылды. Тозаңдар құрамында 2 мг/л 2,4 Д және 90 г/л мальтоза бар қоректік ортада өсірілді. Зерттеу нәтижесінде біркелкі перспективті дигаплоидтар алынды және олардың Алматы облысы жағдайында далалы сынағы жүргізілді. Далалы жағдайда өсірілген дигаплоидтар мен олардың туындыларына шаруашылықтық-құнды белгілері бойынша құрылымдық талдаулар жасалды. Амилоза мөлшеріне скриниг нәтижесі глютинозды күріш селекциясы үшін маңызды болып табылатын амилозасы төмен (1,86 ден 3,17%) генотиптерді айқындады. 0,75% хлоридті тұздану жағдайында алғашқы өсі индексі жоғары дигаплоидтар анықталды. В статье приведены данные применения гаплоидной технологии в селекции глютинозного риса. В результате многолетних исследовании в ИББР впервые получены дигаплоиды риса и проведены полевые испытания в рисосеющих регионах республики. Для получения гаплоидов риса было использовано 24 гибрида, 2 линии и 9 сортов отечественной и зарубежной селекции. Пыльники культивировали на питательной среде N6 содержащая 2 мг/л 2,4 Д и 90 г/л мальтозы. В результате исследовании созданы перспективные выравненные дигаплоидные линии и проведены их полевые испытания в условиях Алматинской области. Проведен структурный анализ по хозяйственно-ценным признакам аналогов и дигаплоидов риса выращенных в полевых условиях. Скрининг на содержание амилозы выявило генотипы с низким содержанием амилозы (от 1,86 до 3,17%) предстовляющие интерес для селекции глютинозного риса. Выявлены дигаплоиды F1 ГС-207, F1БР-4 с высоким ИНР в условиях 0,75% хлоридного засоления. The paper presents the application of haploid technology in glutinouse rice breeding. As a result of years of research in IPBB, Kazakhstan first obtained dihaploid rice and field tested in the rice-growing regions of the country. For obtaining doubled haploids of rice 24 hybrids, 2 lines and 9 varieties of domestic and foreign rice breeding were used. Anthers were cultured on N6 medium containing 2 mg / l 2,4 D and 90 g / l maltose. As a result of study, perspective aligned doubled haploid lines were created and their field test was carried out under the Almaty region. The structural analysis of economically-valuable attributes analogues and doubled haploids rice were grown in the field. Screening for the amylose content of genotypes was showed low amylose content (from 1.86 to 3.17%) representant interest for glutinous breeding rice. It was identified doubled haploids F1 GS-207, F1BR-4 with high initial growth under 0.75% chloride salinity.