(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2016)
Отандық ұзын дәнді күріш сорты селекциясына қажетті еліміздің күріш өсіретін аймақтарының топырақ-климаттық ерекшеліктеріне бейімделген, бастапқы отандық формалар мен линияларды алу мақсатында шет елдік ұзын дәнді және отандық домалақ пішінді күріш сорттарына дәстүрлі селекция жолымен будандастыру жұмыстары ӨББИ жүргізілді. Зерттеуге ата-аналық формалар ретінде 2 отандық, 7 алыс және жақын шетел күріш генотиптері қолданылды. Күріш сорттарын шағылыстыру пневмокастрация және тозаңдандырудың «ТВЕЛ» әдістері бойынша жүргізілді. Пневмопіштіру ӨББИ құрастырылған пневмокастратор көмегімен оранжереялық жағдайда жасалды. Будандастыру нәтижесінде 17 түрлі комбинациядан ұзын дәнді отандық күріш селекциясына қажетті F1 ұрпақтан 5876 дәндер алынды және олардың дән пішіні Костылев П.И. әдісі бойынша анықталды. алынған Зерттеу нәтижесінде F1 гибридті ұрпақтарының барлығы дәннің жіңішке пішінді (l/b қатынасы 4,1-4,3) екені анықталды. С целью создания отечественных длиннозерных сортов риса адаптированых к почвенно-климатическим условиям возделывания в ИББР проведено гибридизация местных круглозерных сортов с зарубежными длиннозерными образцами. Материалом исследования служили 2 отечественные генотипы риса и 7 ближнего и дальнего зарубежья. В исследовательской работе использованы пневмокастрация и ТВЕЛ-метод опыления. Кастрацию проводили с помощью пневмокастратора созданного в ИББР в оранжерейных условиях. Получены F1 гибридные зерновки в количестве 5876 из 17 различных комбинации, которые являются исходным материалом в селекции длинозерных форм риса и определена их форма зерновки по методу Костылева П.И. В результате исследования выявлено, что все полученные гибриды F1 поколении были длинозерными (соотношение l/b составило 4,1-4,3). For creating domestic long-grain rice varieties adapted to soil and climatic conditions hybridization was carried out using local and foreign long grain rice varieties at IPBB. 2 local and 7 foreign rice genotypes were used as a research material. Pneumo-castration and TVEL method of pollination was used. Castration was performed using by pneumo-castration apparatus created at IPBB in the greenhouse conditions. In the amount of 5876 seeds from 17 different combinations were obtained F1 hybrids that are the source material for long grain rice breeding and their grain shape was determined by method of Kostyleva P.I. As result of the study all received hybrids of F1 generation have had long-grain (ratio l/b was 4.1-4.3).