(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2016)
Зерттеу жұмысында отандық және шет елдік күріш сорттарының, сорт үлгілерінің және F2 гибридтерінің 10 күндік өскіндерінің пролин мөлшеріне онтогенездің ерте сатысында хлоридті, сульфатты және карбонатты тұзданудың әсері зерттелді. Тұздану жағдайында пролин мөлшері бақылаумен салыстырғанда ондаған есе артатыны тәжірибе жолымен нақтыланды. Күріш сорттары мен гибридтері түрлі тұздану типтеріне түрліше реакция көрсетті. Хлоридті, сульфатты және карбонатты тұздану типтерінде бос пролинді жинақтау қабілеті бойынша Қазақстанның күріш егетін аудандарында өсірілетін Мадина, Бақанас, Кубань 3 сорттары және Халықаралық күріш ғылыми-зерттеу институтының (IRRI) FL 478 (НВ 9093) генотипі жоғары нәтиже көрсетті. Үш түрлі тұздану типінде бос пролиннің жинақталуы бойынша айтарлықтай деңгейде жоғары мәндермен (99-209%) төмендегі гибридтер сипатталды: ♀Регул × ♂ Курчанка, ♀Ханкайский429 × ♂Курчанка, ♀Маржан × ♂Курчанка. В работе изучены влияние хлоридного, сульфатного и карбонатного типы засоления на содержание пролина в 10-дневных проростков риса у отечественных, зарубежных сортов и гибридов на ранних этапах онтогенеза. В условиях засоления выявлено 10-кратное увеличение содержания пролина по сравнению с контролем. Показано, что изучаемые образцы риса различались по устойчивости к засолению, созданном в лабораторных условиях. При хлоридном, сульфатном и карбонатном типе засоления накопление свободного пролина у сортов возделываемых в Казахстане: Мадина, Баканасский, Кубань 3, а также образец FL 478 (НВ 9093) из IRRI показали высокий результат по сравнению с другими образцами. В результате проведенных нами исследований во всех типах засоления (хлоридное, сульфатное и карбонатное) высоким процентом (99-209%) по накоплению свободного пролина охарактеризовались нижестоящие гибриды: ♀Регул × ♂Курчанка, ♀Ханкайский 429 × ♂Курчанка, ♀Маржан × ♂Курчанка. It was studied the effect of chloride, sulfate, carbonate salinity on proline content in the 10-day rice seedlings of domestic and foreign varieties and hybrids at the early stages of ontogenesis. Under salinity stress conditions was revealed 10-fold increase of proline content compared to the control. It was shown that the investigated samples of rice differ by their resistance to salinity in the laboratory conditions. At the chloride, sulfate and carbonate type of salinity free proline accumulation in the varieties cultivated in Kazakhstan: Madina Bakanassky, Kuban 3 and FL 478 (HB 9093) genotype from IRRI had shown good results compared with other samples. As a result of research in all types of salinity (chloride, sulfate and carbonate) high percentage (99-209%) on the accumulation of free proline were characterized next hybrids: ♀Regul x ♂ Kurchanka, ♀Hankaysky429 x ♂ Kurchanka, ♀Marhzan x ♂Kurchanka.