(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2025)
Бүкіл әлемде балық тектес ақуыздарға деген сұраныс артып келеді, бұл аквакультура саласына елеулі сын-қатерлер туғызуда. Бұрынғы зерттеулер негізінен өсірілетін балық түрлерінің қоректік қажеттіліктері мен метаболизмдік үдерістеріне бағытталса, соңғы ғылыми еңбектер рацион құрамының ферма жағдайында өсірілетін балықтардың физиологиялық жауаптарына қалай әсер ететінін түсінудің маңыздылығын көрсетеді. Осы зерттеуде жабайы және өсірілетін Ніл тилапиясының (Oreochromis niloticus, Linnaeus, 1758) аталық және аналық дараларының проксиматтық (негізгі) қоректік құрамы бағаланды. Барлығы қырық Ніл тилапиясы алынды: олардың жиырмасы жабайы ортадан, жиырмасы өсірілетін шаруашылықтан, жыныстары тең үлесте таңдалды. Уақытша күй-жай коэффициентін бағалау нәтижелері бойынша өсірілетін тилапиялардың екі жынысы да жабайы даралармен салыстырғанда жақсы күйде екені анықталды. Проксиматтық талдау ылғал, липидтер, күл, шикі протеин, құрғақ зат, шикі талшық және азотсыз экстрактивті заттардың мөлшерін анықтауды қамтыды. Нәтижелер орташа мәндер мен стандарттық қателік түрінде ұсынылды, ал топтар арасындағы айырмашылықтарды анықтау үшін t-тест қолданылды. Көптеген көрсеткіштер бойынша статистикалық тұрғыдан маңызды айырмашылықтар байқалмады: құрғақ зат, күл және шикі талшық мөлшері жынысқа да, шығу тегіне де байланысты өзгермеді. Дегенмен, шамалы айырмашылықтар анықталды: аталық тилапияларда шикі протеин мен липидтер мөлшері жоғары болды, ал аналықтарында азотсыз экстрактивті заттардың үлесі көбірек болды. Алынған нәтижелер O. niloticus түрінің қоректік профилі мен физиологиялық күйі туралы құнды мәлімет береді және тұрақты аквакультура тәжірибелерін дамытуға, балықты өңдеу шешімдерін қабылдауға және жемшөп құрамын оңтайландыруға негіз бола алады.