(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2025)
Бұл зерттеу A. ammodendron түрінің экологиялық-географиялық ерекшеліктерін қарастырады. A. ammodendron Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан және Қытайдың шөлді аймақтарында таралған, негізінен құмды және сазды шөлдерді мекендейді, онда тұрақты фитоценоздар түзеді. Зерттеудің мақсаты – түрдің экологиялық икемділігін, бейімделу механизмдерін және шөл экожүйелерін тұрақтандырудағы рөлін зерттеу. Зерттеуде маршруттық-рекогносцировкалық, экологиялық-жүйелік және эколого-географиялық әдістер қолданылды. Қазақстан, Ресей және Өзбекстан гербарий қорларының қазіргі және тарихи мәліметтері салыстырылды, QGIS 3.34 көмегімен ареалдың картографиялық талдауы жүргізілді. Нәтижелер A. ammodendron-ның құрғақшылыққа төзімділігін, құмды субстраттарды тұрақтандыру қабілетін және Haloxylon aphyllum, Calligonum leucocladum, Artemisia terrae-albae сияқты өсімдіктермен тұрақты қауымдастықтар түзетінін көрсетеді. Кейбір аймақтарда антропогендік әсерлерге байланысты популяциялардың фрагментациясы байқалады, оған мал жаю және гидрологиялық режимнің өзгеруі ықпал етеді. Зерттеу шөл өсімдіктерінің таралу заңдылықтарын және олардың фитоценоздағы рөлін тереңірек түсінуге үлес қосады. Практикалық маңызы – климаттың өзгеруі мен антропогендік факторлардың әсерінен деградацияға ұшыраған экожүйелерді мониторингтеу, қорғау және қалпына келтіру шараларын әзірлеуге негіз болуында.