(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2025)
Стресcтік жағдайдағы өсімдік жасушаларында 18S рРНҚ-ның кіші рибосомалық суббөлшек құрамында ажырап, 135 нуклеотидтен тұратын 5’-ұштық фрагментті жинақтайтыны, оны 5,3S рРНҚ деп атайтыны анықталған. Алайда, бұл құбылыстың физиологиялық маңызы әлі белгісіз. Бұл зерттеудің мақсаты өсімдіктердегі 18S рРНҚ-ның дискретті фрагментациясының рөлін ашу болды. Ол үшін ашытқыда осындай ажырату процесін тудыруы мүмкін PiORF4 ашытқы токсині пайдаланылды. Осы жұмыс аясында 18S рРНҚ-ға ерекше жоғары спецификалық қасиеті бар PiORF4(E9D) токсинін кодтайтын мутацияланған кДНҚ гені құрылды. Мутацияланған ген pET23c векторына клондалып, содан кейін Escherichia coli BL21(DE3) жасушаларында экспрессияланды. Алынған рекомбинантты PiORF4(E9D)-6His протеинды металл-ионды аффинді хроматография арқылы табысты тазартылып, иммуноблотинг әдісімен оның сәйкестігі расталды. Сонымен қатар, алдын ала жүргізілген in vitro зерттеулер PiORF4(E9D)-нің 18S рРНҚ-ға ерекше әсер ететін қабілетін бақыланатын жағдайларда көрсетіп, оны өсімдіктердің стресс жағдайындағы зерттеулерінде үлгілік жүйе ретінде пайдалану мүмкіндігін қолдады. Алынған нәтижелер өсімдіктердегі стресс жағдайында протеин биосинтезін реттеу механизмдерін зерттеуге негіз қалайды.