МИКСОСПОРИДИЯМЕН ИНВАЗИЯЛАНҒАН ЖАС ТҰҚЫ БАЛЫҚТАРЫНЫҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЛАРЫН БАҒАЛАУ

Анотація

Мақалада тоған аквашаруашылығы жағдайында өсірілетін және миксоспоридиялық инвазиямен зақымданған жас айна тұқы балығының (Cyprinus carpio) физиологиялық жағдайы қарастырылады. Жұмыстың мақсаты тұқы балықтарының физиологиялық және гематологиялық көрсеткіштеріне миксоспоридиялармен паразиттік зақымданудың әсерін бағалау болып табылады. Жұқтырылған дараларда көбінесе балықтардың өлімімен бірге жүретін аурудың клиникалық белгілері байқалды. Гематологиялық тексеру кезінде моноциттердің, нейтрофилдердің (32,68%) және лейкоциттердің (257,6×10⁹/л) қалыпты көрсеткішпен салыстырғанда жоғары мөлшері анықталды. Паразиттік инвазия жағдайында лейкоциттік формула көрсеткіштерінің жоғарлауы организмнің қорғаныш реакциясының артқанын көрсетеді. Желбезектердің, жүректің, ішектің, гепатопанкреастың және бұлшықеттердің гистологиялық зерттеу нәтижесі паразиттік шырышты спораларының (Myxozoa: Myxosporea: Myxobolidea) жасушаішілік, ұлпаішілік және шашырап орналасатыны анықталды. Зерттелген балықтардың желбезектеріндегі некроз, қабыршақтану, гиперплазия және мес жасушаның күрт көбеюі ұсақ жасушаішілік плазмодиялармен де, тіндік цисталардың ішінде орналасқан споралармен де байланысты. Балықтардың желбезектеріндегі шырышты паразиттер орналасқан жерлерде мес жасуша санының артуы иммундық жүйенің гомеостазын сақтау қажеттілігімен байланысты. Миксоспоридий плазмодиялары некрозға, жасушалардың сіңірілу және тасымалдану процестерінің бұзылуына, сондай-ақ призмалық эпителий жасушаларының биіктігінің төмендеуіне және олардың апикальді бетіндегі микробүрлердің дегенерациясына әкелетін ас қорыту жолдарының мүшелеріне патологиялық әсері анықталды. Бір және екі ядролы шырышты споралардың жасушаішілік паразиттелуі гепатопанкреас пен жүректің жасушаларында да байқалады. Балықтардың терісінде орналасқан некротикалық ошақтар паразиттік инвазияға байланысты қабыну процесінің жане бұлшықетке қан кетудің көрінісі болды.