ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫ МАҚТА АЛҚАБЫНЫҢ ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕГІ МИКРОБАЛДЫРЛАР МЕН ЦИАНОБАКТЕРИЯЛАРДЫҢ БИОАЛУАНТҮРЛІЛІГІ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb2025103211

Ключові слова:

микробалдыр, цианобактерия, биоалуантүрлілік, пестицидтер, атразин

Анотація

Мақалада Қазақстанның Түркістан облысының мақта алқаптарының микробалдырлар мен цианобактерияларының биоалуантүрлілігі зерттелді. Топырақ үлгілерін зерттеу нәтижесінде микробалдырлар мен цианобактериялардың 45 түрі анықталды, олардың ішінде Nostoc және Anabaena туыстарына жататын цианобактериялар алуан түрлілігімен ерекшеленді. Сонымен қатар, микробалдырлар мен цианобактериялардың 4 таза дақылы бөлініп алынды, бұл олардың морфологиялық сипаттамалары мен пестицидтерге төзімділігін егжей-тегжейлі зерттеуге мүмкіндік берді. Бұл организмдердің экологиялық маңыздылығы биогеохимиялық циклдерге, соның ішінде азотты фиксациялауға қосқан үлесімен байланысты, сондай-ақ өңірдің ауыл шаруашылығы үшін өте маңызды. Фотосинтетикалық белсенділікті талдау үшін атразин пестицидін қолдану арқылы тәжірибе жүргізілді, нәтижесінде микробалдырлар мен цианобактериялардың химиялық әсерге төзімділігінде айырмашылықтар анықталды. Бөлініп алынған дақылдар ластанған экожүйелерді биоремедиациялауда және пестицидтермен ластануды бақылау индикаторлары ретінде қызмет ете алады.
Түйін сөздер: микробалдырлар, цианобактериялар, биоалуантүрлілік, пестицидтер, атразин.

Біографії авторів

  • автор Н. Акмуханова, афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

    Candidate of Biological Sciences, Acting Professor of the Department of Biotechnology, Al-Farabi Kazakh National University, 050040, Almaty, Kazakhstan. ORCID ID: https://orcid.org/0000-0002-9274- 807X, akmukhanova.nurziya@gmail.com

  • автор C. Н. Сейілбек, афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

    3rd-year PhD student in “Biotechnology” at the Department of Biotechnology, Al-Farabi Kazakh Na- tional University, Almaty, Kazakhstan. ORCID ID: https://orcid.org/0000-0003-4897-12046, sseilbek1@gmail.com

  • автор Р. Ә. Бақытжан, афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

    2nd-year master’s student in “Biotechnology” at the Department of Biotechnology, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, ramina.baytzhan@mail.ru, ORCID ID: https://orcid.org/0009-0002-3262-681X

  • автор Г. С. Домаш, афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

    2nd-year master’s student in “Biotechnology” at the Department of Biotechnology, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan, domashg28@mail.ru, ORCID ID: https://orcid.org/0009-0003-0035-2460

  • автор С. Амин, афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

    3rd-year bachelor’s student in the Biotechnology program at the Department of Biotechnology, al-Farabi Ka- zakh National University, Almaty, Kazakhstan. sukronamin1612@gmail.com, ORCID ID: https://orcid.org/0009-0004-9413-3492

Завантаження

Опубліковано

2025-06-20

Номер

Том 103 № 2 (2025): Вестник. Серия биологическая

Розділ

БИОТЕХНОЛОГИЯ

Як цитувати

ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫ МАҚТА АЛҚАБЫНЫҢ ЭКОЖҮЙЕЛЕРІНДЕГІ МИКРОБАЛДЫРЛАР МЕН ЦИАНОБАКТЕРИЯЛАРДЫҢ БИОАЛУАНТҮРЛІЛІГІ. (2025). ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 103(2), 137-148. https://doi.org/10.26577/bb2025103211