БАҚАНАС КАНАЛЫ ЖАЙЫЛМАСЫНДАҒЫ CALLIGONUM ALATUM LITW. ӨСІМДІГІНІҢ ЦЕНОПОПУЛЯЦИЯЛАРЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН БАҒАЛАУ

А.Б.  Мылтыкбаева; А.С.  Нурмаханова; С.Д. Атабаева; Ш.Ж.  Алдасугурова; М.А. Дюсебаева; М.К. Нармуратова; А.С.  Муратбаева; Ш.А. Турайлова; Ү.К. Ошақбай

doi:10.26577/bb107220264

Автор(и)

А.Б. Мылтыкбаева әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-4409-5278 (неавтентифікований)
А.С. Нурмаханова әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-6925-9964 (неавтентифікований)
С.Д. Атабаева әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-4704-6909 (неавтентифікований)
Ш.Ж. Алдасугурова әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-4594-7017 (неавтентифікований)
М.А. Дюсебаева әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-3873-5099 (неавтентифікований)
М.К. Нармуратова әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-4030-0513 (неавтентифікований)
А.С. Муратбаева әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0009-0001-7706-0234 (неавтентифікований)
Ш.А. Турайлова әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0009-0005-4031-9782 (неавтентифікований)
Ү.К. Ошақбай әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-1393-8749 (неавтентифікований)

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb107220264

Ключові слова:

геоботаника, фитоценоз, популяция, ценопопуляция, шөл, трансекта

Анотація

Мақалада Calligonum alatum Litw. өсімдігінің бірінші популяциясы Алматы облысы, Балқаш ауданы, Бақанас ауылынан 25 км қашықтықта, Іле өзенінен 500-700 м жетпейтін аймақтан табылды. Өсімдіктің таралу ортасының топырағы құмды массив. Жер бедері толқынды-бұдырлы, GPS бойынша координаттары: N 44°41′12.0″, E 76°24′55.2″ ш.б. табылды. Calligonum alatum геоботаникалық тұрғыдан зерттеу жұмыстары жасалды. Таралу ортасындағы ценопопуляциядағы өсімдіктің жастық спектрі мен оның көбейе алуға қабілетті репродуктивтілігі, таралуындағы сандық көрсеткіштері, жастық құрылымы, фитоценоздың түрлік құрамы бойынша жіктелуін анықтауда геоботаникалық әдістер қолданылды. Зерттеу объектісінің өсу қарқындылығы мен ортаға бейімделуін деңгейінің жастық құрамын анықтау және бағалау жүргізу негізінде 10х10м² трансекталар салынды. Шекарасы белгіленген аймақтағы түр құрамы мен дарақтар санының жиілілігімен популяцияның тығыздығы анықталады және бағалу шкаласы жасалды. Calligonum alatum өсімдігінің екі ценопопуляциясымен қауымдастық құруының түрлік құрамы өсімдіктердің проекциялық жабынының пайыздық көрсеткіштерінің деңгейі анықталды. Өсімдіктің ярустары бойынша талдау жасалды. Екі ценопопуляцияның топырақ құрамы құмды-қиыршықты. Стьюденттің t-критерийі бойынша анықталған ценопопуляция шеңберінде салынған екі трансектаның онтогенетикалық құрылымындағы айырмашылықтарды анықтау мақсатында қолданылды.

Біографії авторів

автор А.Б. Мылтыкбаева, афіліація әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Мылтыкбаева Асия Байбековна - Геоботаника мамандығы бойынша 2 курс докторанты, Биология және биотехнология факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: assiya_m87@mail.ru )
автор А.С. Нурмаханова, афіліація әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Нурмаханова Акмарал Садыковна - PhD., қауым.профессор, Биология және биотехнология факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: akmaral.nurmahanova@gmail.com)
автор С.Д. Атабаева, афіліація әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Атабаева Сауле Джумагалиевна - б.ғ.д. профессор, Биология және биотехнология факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: sauleat@yandex.ru )
автор Ш.Ж. Алдасугурова, афіліація әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Алдасугурова Шынаргуль Жакыповна - PhD., Биология және биотехнология факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: aldasygyrova.chinar.77@gmail.com)
автор М.А. Дюсебаева, афіліація әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Дюсебаева Мольдыр Акимжановна – х.ғ.к, қауым.профессор, Химия және химиялық технологиялар факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: Moldyr.Dyusebaeva@kaznu.edu.kz )
автор М.К. Нармуратова, афіліація әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Нармуратова Мейрамкуль Худретовна – б.ғ.к. қауым.профессор, Биология және биотехнология факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: Meyramkul.Narmuratova@kaznu.edu.kz )
автор А.С. Муратбаева, афіліація әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Муратбаева Айтолкын Сандибаевна - Геоботаника мамандығы бойынша 2 курс докторанты, Биология және биотехнология факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: Ms.moon16@mail.ru )
автор Ш.А. Турайлова, афіліація әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Турайлова Шадийям Алимжановна - Геоботаника мамандығы бойынша 1 курс докторанты, Биология және биотехнология факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: shadiiyamt@gmail.com)
автор Ү.К. Ошақбай, афіліація әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Ошақбай Үміт Күнтуғанқызы - Геоботаника мамандығы бойынша 1 курс докторанты, Биология және биотехнология факультеті, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: umitoshakbay@gmail.com)