Молекулярно-генетический анализ новых изолятов вируса гриппа птиц субтипа Н3N8, выделенных в северных регионах Казахстана

K. T. Sultankulova; K. K. Akylbayeva; K. K. Jekebekov; T. A. Junushov; A. M. Melisbek; I. A Zuban’; M. B. Orynbayev; K. D. Zakarya

doi:10.26577//eb.2020.v82.i1.10

Авторлар

K. T. Sultankulova Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми зерттеу институты, Қазақстан, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, қ.т.п. Гвардейский
K. K. Akylbayeva Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми зерттеу институты, Қазақстан, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, қ.т.п. Гвардейский
K. K. Jekebekov Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми зерттеу институты, Қазақстан, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, қ.т.п. Гвардейский
T. A. Junushov Қырғыз Республикасы Ұлттық ғылым академиясының биотехнология институты
A. M. Melisbek Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми зерттеу институты, Қазақстан, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, қ.т.п. Гвардейский
I. A Zuban’ М.Қозыбаев атындағы Солтүстік-Қазақстан мемлекеттік университеті
M. B. Orynbayev Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми зерттеу институты, Қазақстан, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, қ.т.п. Гвардейский
K. D. Zakarya Биологиялық қауіпсіздік проблемаларының ғылыми зерттеу институты, Қазақстан, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, қ.т.п. Гвардейский

DOI:

https://doi.org/10.26577//eb.2020.v82.i1.10

Аңдатпа

Вирусты изоляттарының гендерінің молекулалық-генетикалық талдауы Қазақстан Республикасының аумағында А тұмауы вирусының таралуын бағалауға мүмкіндік береді. Вирус геномының жоғары өзгергіштігіне байланысты құс тұмауын бақылау қиын. Жабайы суда жүзетін құстардың арасында тұмау вирусының айналымы және адамның олардың мекендейтін жерлеріне жақындығы халықтың денсаулығына қауіп төндірудің әлеуетті көзі болып табылады. Қазіргі уақытта тұмау қоздырғышы, әсіресе диагностикалық және алдын алу құралдарын әзірлеу үшін пайдаланылатын штамдарды генетикалық паспорттау тұрғысынан егжей-тегжейлі зерттеу объектісі болып табылады.

Зерттеудің мақсаты Қазақстанның солтүстік аймақтарында құс тұмауының мониторингі кезінде бөлініп алынған құс тұмауы вирусының Н3N8 субтипінің жаңа изоляттарының молекулалы-генетикалық қасиеттерін зерттеу болып табылады. Зерттеу барысында молекулалы биология мен гендік инженерияның заманауи әдістері қолданылды.

2018 жылы Қазақстанның солтүстік аймақтарында жабайы құстардың вирусологиялық мониторингі кезінде А тұмауы вирусын жұқтырған құстар анықталды. Екі құстың жұтыну шайындылары, атап айтқанда жалпақ тұмсық үйрек (Anas clypeata) пен шүрегей (Anas querquedula) ПТР әдісімен А типті тұмау вирусының Н3N8 субтипіне оң нәтиже көрсетті.

Зерттеу нәтижесінде А/широконоска/СКО/20/2018 (H3N8) және А/чирок-трескунок/СКО/45/2018 (H3N8) тұмау вирусының изоляттары алынды.

Құс тұмауы вирусының А/широконоска/СКО/20/2018 (H3N8) және А/чирок-трескунок/СКО/45/2018 (H3N8) жаңа изоляттарының маңызды гендерінің нуклеотидтік тізбектерді анықтау және филогенетикалық талдау нәтижелері көрсетілген. М-генінің құрамы бойынша 2018 жылы Моңғолияда бөлінген құс тұмауы вирусының H3N8 субтипі штамдарымен құс тұмауы вирусының жаңа қазақстандық изоляттары ең жақын туыстық танытады.

Қазақстанның солтүстік өңірлерінде бөлінген H3N8 субтипі құстардың тұмауы вирусының жаңа оқшаулағыштарын молекулалық-генетикалық талдау нәтижелері Қазақстан Республикасында тұмау бойынша эпизоотиялық жағдайды жақсарту жөніндегі іс-шараларды әзірлеуде, диагностикумдардың жаңа буынын өндірісінде пайдаланылатын болады.

Түйінді сөздер: генетикалық талдау, құс тұмауы вирусы, жабайы құстар, ПТР, РНҚ.