Y-хромосома гаплотоптарының таралуы негізінде қазақ тайпаларының жүздік ұйымдасуының анализі

Аңдатпа

Үш қазақ жүзінің қалыптастыру тарихы жазба құжаттарда белгіленбегені осы тарихи оқиғаның себептері және уақыты туралы тарихшылардың әртүрлі нұсқаларын жасаудың себебі болып табылады. Қазақ тайпаларының жүздік ұйымдасуын зерттеу үшін біз Y-хромосома гаплотоптардың таралау негізіндегі генетикалық әртүрліліктің салыстырмалы талдауы және молекулалық вариациялау анализін жүргіздік. Екі әдіс көмегімен қазақ тайпалардың жүздік ұйымдасуы олардың тек ішінара ғана туыстық байланысқа негізделгені көрсетілді. Туыстық тайпалардың топтары Ұлы және Кіші жүздердің құрамына кіреді. Ұлы жүзде бөлек ерекшелететін Қаңлы, Сіргелі және Ысты тайпалары. Кіші жүзде Жетіру тайпасын ерекшелеуге болады. Үш жүздегі ең гетерогенді Орта жүз болып табылады, Ұлы жүз тайпалары топтарымен туыстық байланысы бар Керей тайпасынан басқа, осындағы зерттелген тайпаларды жеке-жеке топтар ретінде қарастыруға болады. AMOVA мәліметтері бойынша, тайпаларды 9 немесе 10 топқа бөлу қазақ тайпаларының генетикалық қарым-қатынасын сипаттау үшін ең қолайлы болып табылады.

Алынған деректер тарихшылар, этнографтар және казақ этногенезі мәселелерімен айналысатын басқа мамандар үшін қажет болады.