Изучение образцов ярового тритикале для создания методами биотехнологии нового исходного материала. Биотехнология әдістері арқылы жаңа бастапқы материалды жасау үшін жаздық тритикалидің үлгілерін зерттеу. (Experimental biology, 2015)
Недостаточно высокая пластичность возделываемых в Казахстане сортов и селекционных форм тритикалесвязана с ограниченным генетическим разнообразием исходного материала. Расширение видовогоразнообразия озимых культур является одним из необходимых условий стабилизации зерновогопроизводства. В традиционной селекции на создание сорта тритикале уходит в среднем 10–12 лет.Значительная часть этого времени (5–6 лет) тратится на создание гомозиготных линий. Современныеклеточные биотехнологии позволяют сократить этот срок практически до 1 года. Клеточные биотехнологии(селекция in vitro, эмбриокультура, гаплоидия в культуре пыльников, микроклональное размножение)широко используются при создании исходного материала. Использование методов биотехнологии позволяет сделать селекционный процесс направленным, ускорять сроки создания новых форм с желательными признаками, адапдированными к конкретным условиям возделывания. Также для повышения эффективности селекции in vitro и in vivo, важно на начальных этапах выявить индивидуальные отличия нового селекционного материала от исходных форм.Қазақстанда егілетін тритикалидің селекционды формалары мен сұрыптарының жеткіліксіз икемділігібастапқы материалдың генетикалық түрлілігінің шектеулігімен байланысты. Күздік дақылдардың түрлікәртүрлілігін кеңейту астық өндірісін тұрақтандырудың қажетті шарттарының бірі болып табылады. Дәстүрліселекцияда тритикалидің сұрыбын жасау үшін 10-12 жыл қажет. Уақыттың көп бөлігі (5–6 жыл) гомозиготалылиниялар жасауға жұмасалады. Заманауи жасушалық биотехнологиялар бұл мерзімді 1 жылға азайтуғамүмкіндік береді. Жасушалық биотехнологиялар (in vitro селекциясы, эмбриокультура, тозаңдаркультурасындағы, микроклональды қалемшелеу) бастапқы материалды жасау кезінде кең қолданылады [1]. Биотехнология әдістерін қолдану селекциялық процесті бағытты етіп, егу жағдайына бейімделген, қажетті белгілері бар жаңа формаларды жасаудың уақытын азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен бірге, in vitro мен in vivo селекциясының тиімділігін арттыру үшін бастапқы кезеңдерде алғашқы формалардан жаңа селекциялық материалдың индивидуалды айырмашылықтарын айқындау маңызды.
Keywords: тритикале; каллусная ткань; селекция in vitro; сорт; гибрид; исходный материал; каллус ұлпасы; in vitro селекция; сұрып; бастапқы материал