Влияние ПМУ на продуктивность и качество зерна пшеницы в засушливых условиях (Experimental biology, 2016)
мақалада астық дақылдарының стреске төзімділігі мен өнімділігін жоғарылату мақсатында майда жапырақты қарағаштың (Ulmus parvifolia) піспеген дәндерінен бөлініп алынған және патенттелген микротыңайтыш препаратын (МТП) қолдану нәтижелері қарастырылады. Егу алдында бидай дәндерін концентрациясы 60 мкг/л болатын ерітіндіде ұстау Қазақстанның оңтүстігі аймақтарының құрғақшылық жағдайларында өсімдіктердің жоғары өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді. Өсу процестері тұрақтылығының басты факторы, стресс жағдайларының фонында, МДГ-ГОАТ ферменттік кешені активтілігінің жүйелі түрде өсуімен байланысты.Дән ылғалдылығы бірдей болған жағдайда ұнның крахмал, клетчатка және амилаза активтілігі бойынша үлгілерде аздаған ғана өзгешіліктер болатындығы анықталды. Керісінше, өнімнің биологиялық және технологиялық (белок, клейковина және оның сапасы) сияқты кейбір көрсеткіштері төмендеді. Бірақ өсімдік өнімділігінің негізгі көрсеткіштері (түсім, ц/га), оның ішінде алынған өнімнің құрылымы (1000 дәннің массасы, сабақ шоғырының өнімділігі), сонымен қатар a және b хлорофилдерінің деңгейі бойынша, фотосинтез белсенділігі тәжірибе үлгісінде әлдеқайда жоғары болды. Қорытындылай келе, егіс аумағынан алынған өнім мөлшері: бақылау вариантында – 12,5 ц/га, ал тәжірибе вариантында – 17,8 ц/га құрады. Осы тәжірибелерде, піскен дән сапасының сандық мәндерін зерттеу нәтижесінде, тәжірибе вариантарында көрсеткіштердің жақсаруы байқалмады.В работе обсуждаются результаты применения патентованного препарата микроудобрений (ПМУ), выделенного из незрелых семян Вяза мелколистного (Ulmus parvifolia) с целью повышения стрессоустойчивости и продуктивности зерновых культур. Замачивание семян пшеницы перед посевом в концентрации 60 мкг/л, приводит к сохранению высокой продуктивности растений в засушливых условиях юга Казахстана. Определяющим фактором стабилизации ростовых процессов под влиянием ПМУ, на фоне стрессовых условий, являются последовательное усиление активности ферментного комплекса МДГ-ГОАТ.При одинаковой влажности зерна по содержанию крахмала, клетчатки и амилазной активность муки испытуемые образцы различались незначительно. В то же время, некоторые показатели, характеризующие биологическую и технологическую ценность продукта (белок, клейковина и ее качество) заметно снизились. Но основные показатели продуктивности растений (урожай, ц/га), в том числе элементы структуры урожая (масса 1000 зерен, продуктивная кустистость), а также интенсивность фотосинтеза в органах растений по уровню хлорофиллов a и b, была значительно выше в опытном варианте. В итоге, урожай зерна на посевной площади составил: в контрольном варианте – 12,5 ц/га, а на опытном участке – 17,8 ц/га. При изучении количественных показателей качества зрелого зерна в этих же опытах нами не было обнаружено улучшение признаков качества в вариантах опыта.The paper discusses the results of a patented preparation isolated from immature seeds of Chinese elm (Ulmusparvifolia) to increase stress tolerance and productivity of cereals. Soaking the seeds of wheat in the microfertilizer solution at a concentration of 60 mg/L prior to planting, resulting in the preservation of high plant productivity in the arid conditions of the south Kazakhstan. The determining factor in the stabilization of growth processes under the influence of the microfertilizer amid the stressful conditions, is the consistent increase in activity of the enzyme complex MDH-GOGAT. At the same moisture of grain tested samples differenced slightly by starch and fiber content and amylase activity of the flour. On the contrary, some indicators characterizing the biological and technological value of the product (protein, gluten and its quality) significantly decreased.But the main indicators of plant productivity (crop, dt per ha), including elements of yield structure (mass of 1000 grains, productive tillering) as well as the rate of photosynthesis in the plant organs in terms of chlorophyll a and b, was significantly higher in the experimental samples.As a result, grain yield on the cultivated area was as follows: in the control variant 12.5 t/ha, and in the experimental plot - 17.8 t/ha. When studying the quantitative quality of mature grain in the same experiments, we found no signs of improvement in the quality of the experimental variants.
Keywords: препарат микроудобрения; ферментный комплекс МДГ-ГОАТ; стрессоустойчивость.