Исследование дискретной фрагментации 18s рРНК в составе 40S рибосомных субчастиц клеток растений. Өсімдіктер жасушаларының 18S рРНҚ бөлшектенуін 40S рибосомалық суббөлшектер құрамында зерттеу (Experimental biology, 2015)
Работа посвящена изучению явления дискретной фрагментации молекулы 18S рРНК в составе малых (40S)рибосомных субчастиц клеток растений. Выявлено, что в тотальных препаратах РНК, выделенных из зародышей пшеницы, постоянно обнаруживается малая цитоплазматическая РНК размером около 100 нуклеотидов,соответствующая 3’-концевому фрагменту 18S РНК. Этот 3’-концевой фрагмент 18S рРНК был детектирован в клетках растений, относящихся к различным таксонам, а также в клетках животных, так что данный процесс дискретной фрагментации 18S рРНК, по-видимому, является достаточно универсальным явлением. Установлено, что содержание исследуемого фрагмента 18S рРНК в молодых побегах растений значительно ниже, чем в сухих и прорастающих семенах, и что его содержание повышается, если пророщенные семена подвергались воздействию стрессовой для растений температуры (37°С). Сделано предположение, что такой тип фрагментации 18S рРНК является одним из способов дерегуляции биосинтеза белка посредством нарушения целостностирибосомной РНК и разобщения связи между ее структурными и функциональными доменами.Жұмыс өсімдіктер жасушаларының 18S рРНҚ бөлшектенуі кіші (40S) рибосомалық суббөлшектер құрамында өтетініне арналған. Бидай ұрығынан алынған РНҚ жалпы препараттарында 100 нуклеотидтей ұзындығымен 18S рРНҚ 3’-ұштық бөлігіне сәйкес келетін кіші цитоплазмалық РНҚ үнемі кездесетіні айқындалды. Бұл 18S рРНҚ 3’-ұштық бөлігі әртүрлі таксонға жататын өсімдіктер жасушаларында және жануарлар жасушаларында табылды, сондықтан 18S рРНҚ бөлшектенуі тегі жалпы құбылыс сияқты. Өсімдіктердің жас өскіндерінде 18S рРНҚ зерттелген бөлігінің мөлшері құрғақ және өсіп келе жатқан дәндегіден едәуір төмен екені анықталды, бірақ өсіп келе жатқан дәнді өсімдіктер үшін жағымсыз температураға (37°С) шалдықтырса оның мөлшері өседі. 18S рРНҚ бөлшектенуінің мұндай түрі белок биотүзілуін рибосомалық РНҚ тұтастығын және оның құрылымдық пен әрекеттік домендері арасындағы байланысты бұзу арқылы реттегіш әдісі деген болжам жасалды.
Keywords: дискретная фрагментация 18S рРНК; тепловой шок; малые цитоплазматические РНК; рибосомные 40S субчастицы растений. 18S рРНҚ бөлшектенуі тегі; ыстық шок; кіші цитоплазмалық РНҚ; өсімдіктердің 40Sрибосомалық суббөлшектері