ЭКОЛОГО-ФИТОЦЕНОТИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА ПОПУЛЯЦИЙ ЭНДЕМИЧНОГО ВИДА TULIPA BRACHYSTEMON REGEL НА СЕВЕРНОМ МАКРОСКЛОНЕ ЖЕТЫСУСКОГО АЛАТАУ

Б.Ш. Калиев; Л.А. Димеева; К. Усен; А.А. Иманалинова; Ж.Е. Сагидолдина; Ж.С. Нургожанова; А.Н. Канапьянова; Г. Оразгалийкызы; Е.А. Тулегенов; О.А. Сағындықов

doi:10.26577/bb108320261

Авторлар

Б.Ш. Калиев Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-8819-7132 ##orcid.unauthenticated##
Л.А. Димеева Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-9101-0460 ##orcid.unauthenticated##
К. Усен Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-3364-4999 ##orcid.unauthenticated##
А.А. Иманалинова Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-2675-7426 ##orcid.unauthenticated##
Ж.Е. Сагидолдина Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-3759-5912 ##orcid.unauthenticated##
Ж.С. Нургожанова Жоңғар Алатауы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, Саркан қ., Қазақстан https://orcid.org/0009-0008-9924-1408 ##orcid.unauthenticated##
А.Н. Канапьянова Жоңғар Алатауы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, Саркан қ., Қазақстан https://orcid.org/0009-0005-9114-963X ##orcid.unauthenticated##
Г. Оразгалийкызы Алмалы орта мектебі мектепке дейінгі шағын орталығымен, Саркан қ., Қазақстан https://orcid.org/0009-0008-3685-539X ##orcid.unauthenticated##
Е.А. Тулегенов Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті https://orcid.org/0000-0003-4586-9642 ##orcid.unauthenticated##
О.А. Сағындықов Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті https://orcid.org/0009-0005-3664-1007 ##orcid.unauthenticated##

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb108320261

Кілт сөздер:

Tulipa brachystemon, Жетісу Алатауы, өсімдік қауымдастықтары, фитоценоздық құрылым, флоралық ұқсастық.

Аңдатпа

Tulipa brachystemon Regel – Жетісу Алаутауы аумағында таралуы жеткілікті зерттелмеген шектеулі аумақта таралған эндемикалық түр, ал оның фитоценоздық бейімділігі мен мекен ортасының құрылымы жайлы мәліметтер әлі де толық емес. Осыған байланысты Жетісу Алатауының солтүстік макробеткейіндегі қысқааталық қызғалдақ қатысатын өсімдік қауымдастықтарын зерттеу және оның өсімдік жамылғысы құрылымындағы орнын бағалау өзекті.

Зерттеудің мақсаты – Жетісу Алатауының солтүстік макробеткейіндегі Tulipa brachystemon қатысатын өсімдік қауымдастықтары жайлы мәліметтерді жинақтау, олардың флоралық құрамының ерекшеліктерін анықтау және түрдің фитоценоздық тәуелділігін бағалау.

Жұмыстың ғылыми маңыздылығы Tulipa brachystemon қатысатын өсімдік қауымдастықтарының құрамы мен алуандығы жайлы мәліметтерді жүйелеуден тұрады.

Зерттеу жұмысы 2015-2022 жылдары жүргізілген далалық жұмыстардың материалдарына, гербарий қорларының (АА, LE) деректеріне, iNaturalist және Plantarium электрондық ресурстарының мәліметтеріне, сондай-ақ жарияланған әдеби көздерге негізделген. Қауымдастықтардың құрылымын талдау үшін геоботаникалық сипаттамалар пайдаланылды. Қауымдастықтардың таксономиялық, биоморфологиялық, экологиялық және ареалдық құрылымдары талданды. Қауымдастықтарға тән компоненттерді анықтау үшін түрлердің кездесу жиілігі мен орташа молдығы бағаланды. ...

Автор өмірбаяндары

Б.Ш. Калиев, Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан

Калиев Бедел Шамилович, PhD, геоботаника зертханасының КҒҚ, Ботаника және фитоинтродукция институты (Алматы қ., Қазақстан, e-mail: bedelkaliyev@gmail.com).
Л.А. Димеева, Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан

Димеева Лилия Аминовна – б.ғ.д., геоботаника зертханасының меңгерушісі, Ботаника және фитоинтродукция институты (Алматы қ., Қазақстан, e-mail: lad.geobotany@gmail.com).
К. Усен, Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан

Үсен Қапар – б.ғ.к., геоботаника зертханасының ЖҒҚ, Ботаника және фитоинтродукция институты (Алматы қ., Қазақстан, e-mail: ussen.kapar@mail.ru).
А.А. Иманалинова, Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан

Иманалинова Ажар Аскаровна – геоботаника зертханасының ҒҚ, Ботаника және фитоинтродукция институты (Алматы қ., Қазақстан, e-mail: azhar.imanalinova@gmail.com).
Ж.Е. Сагидолдина, Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, Алматы, Қазақстан

Сагидолдина Жанар Ермековна – PhD, «Топырақтану, агрохимия және экология» кафедрасының меңгерушісі, Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті (Алматы, Казахстан, e-mail: sagidoldina79@mail.ru).
Ж.С. Нургожанова, Жоңғар Алатауы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, Саркан қ., Қазақстан

Нургожанова Жанар Сабитовна – Ғылым бөлімнің басшысы, Жоңғар Алатауы МҰТП (Сарқан ауданы, Жетісу облысы, Қазақстан, e-mail: zhanar.sabitovna@bk.ru).
А.Н. Канапьянова, Жоңғар Алатауы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, Саркан қ., Қазақстан

Канапьянова Асем Нурғалиқызы – Ғылым бөлімнің АҒҚ, Жоңғар Алатауы МҰТП (Сарқан ауданы, Жетісу облысы, Қазақстан, e-mail: a.kanapyanova@bk.ru).
Г. Оразгалийкызы, Алмалы орта мектебі мектепке дейінгі шағын орталығымен, Саркан қ., Қазақстан

Оразғалийқызы Гүлнар – Педагог-сарапшы, «Алмалы орта мектебі мектепке дейінгі шағын орталығымен» КММ (Сарқан ауданы, Жетісу облысы, Қазақстан, e-mail: gulnar_94o@mail.ru).
Е.А. Тулегенов, Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті

Тулегенов Ердаулет Аскарбекович – PhD, «География» кафедрасының меңгерушісі, Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті (Алматы қ., Қазақстан, e-mail: tulegenov.e@qyzpu.edu.kz).
О.А. Сағындықов, Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті

Сағындықов Олжас Айбекұлы – «Экология-8D05204» білім беру бағдарламасының докторанты, Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті (Алматы қ. Қазақстан, e-mail: olzhasagyndykov@gmail.com).