Өңтүстік шығыс Қазақстандағы инвазивті зиянкестер және оларда кездесетін аурулар

Аңдатпа

Зиянкестер мен аурулардың инвазивті түрлерішнің құрамын зиянды түрлерді отырғызу материалдарымен,  тұқыммен толықтыру. ГБС аумағында тұқғыш рет (1974 ж) Алматы облысында бұрын байқалмаған енгізілген түрлерімен енгізілген 25 aphid түрлері (1985ж), туялық жалған күзетші, hook moth сияқты қауіпті зиянкестер анықталды. Өсімдік ауруларының зеңі, флокстардың ұнтақты зеңі, сұр пионның шіруі анықталды. Соңғы жылдары (2013-2019 жж) енгізілген өсімдіктердің фитосанитариялық жағдайық бағалауға сәйкес, қауіпті жәндіктермен аурулардың жаңа түрлерінің саны артуда. Осылайша, қорғалатын аумақтағы зиянкестердің саны 13 түрге дейін өсті: қалқанның 3 түрі, aphid 1 түрі, жалған күзетші 1түрі. Ашық грунтта жаңа түрлер саңы 9 – ға жетті. Отырғызу материалы бар аурулардық алдын алу үшін Қазақстанның оқтүстік шығысындағы жағдайында бурын байқалмаған ұнтақталған саңырауқұлақ (Uncinula flexuosa Pesk) 1 түрі енгізілді. Зияндылық дәрежесін бағалау 3 балдық шкалада жүзеге асырылады. Зиянкестер мен аурулардың зияндылығын төмендету үшін: актелик, кельтан, тазартылған 18 к.э. (дикофол) Ром және Хаас, АҚШ, омайт 30% c.п.; 57% к.э. Юнироял, АКШ сияқты препараттар қолданылады. Препараттарды 0,2 % концентратты кенеге, mealy bug, қалқанға, aphidaға қарсы пайдаланады.

Түйін сөздер: инвазивті зиянкестер мен өсімдіктердің ауруларын қорғау шаралары.