ECO-BIOLOGICAL CHARACTERISTICS AND CURRENT STATE ASSESSMENT OF PHEDIMUS HYBRIDUS AND HYLOTELEPHIUM EWERSII IN THE KOK-ZHAILAU GORGE, FLORA OF THE ILE ALATAU

T. Kobylina; B.M. Tynybekov; G.A. Sadyrova; B. Yeszhanov; G.T. Zhamanbayeva; M. Parmanbekova; A. Nurmahanova; E. Kyrbassova; E.  Imаnova; U.  Kurmanbay

doi:10.26577/bb.2024.v101.i4.a1

Автор(и)

Т.Н. Кобылина Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-2174-4140 (неавтентифікований)
Б.М. Тыныбеков Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан https://orcid.org/0009-0003-6176-2113 (неавтентифікований)
Г.А. Садырова Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-4717-4249 (неавтентифікований)
Б. Есжанов Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-5640-6251 (неавтентифікований)
Г.Т. Жаманбаева Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-7450-2746 (неавтентифікований)
M. Парманбекова Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті жаратылыстану институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-1763-5267 (неавтентифікований)
A. Нурмаханова Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-0795-104X (неавтентифікований)
Э. Кырбасова Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті жаратылыстану институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-7405-4915 (неавтентифікований)
Э. Иманова Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті жаратылыстану институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-8259-3094 (неавтентифікований)
У. Курманбай Ж. Тәшенев атындағы университет, Шымкент, Қазақстан https://orcid.org/0009-0004-5167-4934 (неавтентифікований)

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb.2024.v101.i4.a1

Ключові слова:

Phedimus hybridus; Hylotelephium ewersii; ценопопуляция; Көкжайлау шатқалы; Іле Алатауы

Анотація

Мақала Phedimus hybridus (L.) 't Hart (Sedum hybridum L., Aizopsis hybrida (L.) Grulich.) және Hylotelephium ewersii (Ledeb.) H. Ohba (Sedum ewersii Ledeb.) түрінің популяцияларының қазіргі жағдайын зерттеуге арналған. Іле Алатауындағы осы түрлердің ценопопуляцияларының флористикалық құрамы. P. hybridus популяцияларының биологиясын зерттеу және талдау ұсынылған. P. hybridus және H. ewersii Көкжайлау шатқалында Іле Алатауының жолында, олардың тіршілік формаларының әртүрлілігі мен нақты экологиялық реакциялардағы экологиялық реакциялары және ценоздық жағдайларда P. hybridus қабынуға қарсы, жүйке жүйесін қоздырғыш ретінде қолданылады. антидепрессант және жараларды емдеу әсері бар, сонымен қатар H. ewersii лейкоцитозының дамуын тежейді P. hybridus және H. ewersii түрінің популяцияларының флорасы. Мақалада P. hybridus және H. ewersii популяциясының флорасына таксономиялық, экологиялық және географиялық талдау берілген.

Біографії авторів

автор Т.Н. Кобылина , афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан

Кобылина Татьяна Николаевна (жауапты автор) – биоәртүрлілік және биоресурстар кафедрасының әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің PhD докторанты, Генетика және физиология институтының ғылыми қызметкері (Алматы, Қазақстан, эл. пошта: kobylina.tatyana.n@mail.ru)
автор Б.М. Тыныбеков, афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан

Тыныбеков Бекзат Мақұлбайұлы (жауапты автор) – биоәртүрлілік және биоресурстар кафедрасының б.ғ.к, профессоры әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің (Алматы, Казахстан, эл. пошта: Bekzat.Tynybekov@kaznu.edu.kz)
автор Г.А. Садырова , афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан

Садырова Гүлбану Әуесханқызы – биология ғылымдарының докторы, профессор, ЮНЕСКО-ның тұрақты даму кафедрасы, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ география және қоршаған ортаны басқару факультеті (Алматы, Қазақстан, e-mail: gulbanu-s@mail.ru)
автор Б. Есжанов, афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан

Есжанов Бірлікбай. – биоәртүрлілік және биоресурстар кафедрасының б.ғ.к, доценті әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің (Алматы, Казахстан, эл. пошта: eszhanovbirlik@gmail.com)
автор Г.Т. Жаманбаева , афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан

Жаманбаева Гулжан Толеугажиевна – Биофизика, биомедицина және нейроғылым кафедрасының PhD, доцент м.а. Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің (Алматы, Казахстан, эл. пошта: gulzhan.zhamanbayeva@gmail.com)
автор M. Парманбекова , афіліація Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті жаратылыстану институты, Алматы, Қазақстан

Парманбекова Меруерт Хамитбекқызы – Қазақ ұлттық қыздар педагоги’калық университеті, Жаратылыстану институты, Биология кафедрасының қауымдастырылған профессор м.а., б.ғ.к. (Алматы, Қазақстан, эл. пошта: mparmanbekova@gmail.com)
автор A. Нурмаханова , афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, әл-Фараби 71, Алматы 050040, Қазақстан

Нурмаханова Ақмарал Садыковна – биоәртүрлілік және биоресурстар кафедрасының м.а. профессоры әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің (Алматы, Қазақстан, эл. пошта: akmaral.nurmahanova@gmail.com)
автор Э. Кырбасова , афіліація Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті жаратылыстану институты, Алматы, Қазақстан

Кырбасова Эльзира Артыкбаевна – Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті жаратылыстану институты биология кафедрасының қауымдастырылған профессор м.а., PhD (Алматы, Қазақстан, эл. пошта: e.kyrbasova@gmail.com)
автор Э. Иманова , афіліація Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті жаратылыстану институты, Алматы, Қазақстан

Иманова Эльмира Мырзабековна – Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті, Жаратылыстану институты, Биология кафедрасының қауымдастырылған профессор м.а., а/ш.ғ.к. (Алматы, Қазақстан, эл. пошта: imanovaelmira74@gmail.com)
автор У. Курманбай , афіліація Ж. Тәшенев атындағы университет, Шымкент, Қазақстан

Курманбай Усен Кенжетайулы (автор) – Ж.Тәшенев атындағы университеті «Педагогикалық және жаратылыстану ғылымдары» факультеті «Химия және биология» кафедрасының аға оқытушысы, а.-ш.ғ.к. (Шымкент, Қазақстан, эл. пошта: kurmanbay.usen@mail.ru)