ПОЛУЧЕНИЕ РАСТВОРИМОГО РЕКОМБИНАНТНОГО AG85B MYCOBACTERIUM TUBERCULOSIS С ПОМОЩЬЮ ЭНДОГЕННОГО ПРОТЕОЛИТИЧЕСКОГО УДАЛЕНИЯ N-КОНЦЕВОГО ТИОРЕДОКСИНА В E. COLI

Н.Ж. Тлеумбетова; Ж.Ж. Марат; Л.А. Ибрагимова; Ж.М. Аманбек; И.Т. Смекенов; А.К. Бисенбаев

doi:10.26577/bb108320266

Авторлар

Н.Ж. Тлеумбетова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0001-9928-8021 ##orcid.unauthenticated##
Ж.Ж. Марат Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті https://orcid.org/0009-0008-3946-2129 ##orcid.unauthenticated##
Л.А. Ибрагимова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті https://orcid.org/0009-0001-1550-7352 ##orcid.unauthenticated##
Ж.М. Аманбек Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті https://orcid.org/0009-0005-5775-1715 ##orcid.unauthenticated##
И.Т. Смекенов Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0002-7739-7777 ##orcid.unauthenticated##
А.К. Бисенбаев Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті https://orcid.org/0000-0001-7837-8685 ##orcid.unauthenticated##

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb108320266

Кілт сөздер:

Mycobacterium tuberculosis, Ag85B, еритін ақуыз, Escherichia coli Shuffle T7, тиоредоксин (Trx), жасушаішілік протеолиз, ақуыз экспрессиясы

Аңдатпа

Mycobacterium tuberculosis 85B антигенін (Ag85B) Escherichia coli жасушаларында рекомбинантты түрде өндіру ақуыздың төмен ерігіштігімен және оның ерімейтін қосылу денешіктері түрінде жиналуымен үйлесіп отырады. Тиоредоксинді (Trx) N-терминалды ерігіштік серіктесі ретінде пайдалану рекомбинантты ақуыздың ерігіштігін арттыруға мүмкіндік береді, алайда Trx-ті коммерциялық протеазалар көмегімен кейіннен алып тастау қосымша тазарту кезеңін талап етіп, процестің күрделілігін арттырады. Бұл жұмыста E. coli өсіру жағдайларын оңтайландыру арқылы Ag85B-ның ерігіш түрде жинақталуын және N-терминалды Trx-тің жасушаішілік жойылуын қамтамасыз етуге бағытталған тәсіл ұсынылды. Trx-Ag85B-FLAG-His₆ рекомбинантты конструкциясы E. coli SHuffle T7 жасушаларында экспрессияланып, қоректік ортаның құрамы, индуктор концентрациясы, индукция кезіндегі жасуша тығыздығы, температура және өсіру ұзақтығының әсері зерттелді. Бастапқы LB-орта жағдайларында рекомбинантты ақуыз негізінен ерімейтін фракцияда шамамен 51 кДа молекулалық массасы бар толық ұзындықтағы өнім ретінде жиналды, бұл Trx-тің қосылыс құрамында сақталғанын көрсетті. SB ортасын, 0,1 мМ IPTG қолдану, OD₆₀₀ 0,8–1,0 кезінде индукциялау және 16 °C-та өсіру ерігіш өнімнің мөлшерін айтарлықтай арттырды. Ұзақ инкубациядан кейін молекулалық массасы 35 кДа-дан төмен FLAG-оң өнім түзілді, бұл N-терминалды Trx-тің жойылып, C-терминалды Ag85B-FLAG-His₆ бөлігінің сақталғанымен сәйкес келді. Өсіру ортасына β-меркаптоэтанол қосу ерігіш ақуыздың жиналуына елеулі әсер етпеді. Алынған нәтижелер экспрессия кинетикасын бәсеңдету Ag85B-ның ерігіш түрде қатталуына жағдай жасап, кейін рекомбинантты ақуыздың эндогенді жасушаішілік протеолитикалық өңделуіне мүмкіндік беретінін көрсетеді. Ұсынылған тәсіл экзогенді протеаза көмегімен Trx-ті алып тастаудың жеке кезеңін қысқарту арқылы рекомбинантты Ag85B өндіру процесін жеңілдетуі мүмкін.

Автор өмірбаяндары

Н.Ж. Тлеумбетова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Назым .З. Тлеумбетова – биология ғылымдарының магистрі, PhD докторанты, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, электрондық пошта: nazymtleumbetova@gmail.com).
Ж.Ж. Марат, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Жанар .Ж. Марат – биология ғылымдарының бакалавры, магистрант, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Алматы, Қазақстан, электрондық пошта: zhanar.marat09@gmail.com).
Л.А. Ибрагимова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Лейла А. Ибрагимова – бакалавр наук, магистрантка, Научно-исследовательский институт проблем биологии и биотехнологии, Казахский национальный университет им. Аль-Фараби (Алматы, Казахстан, электронная почта: leila.ibragimova_03@mail.ru).
Ж.М. Аманбек, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Жансая М. Аманбек – бакалавр наук, магистрантка кафедры молекулярной биологии и генетики факультета биологии и биотехнологии Казахского национального университета им. Аль-Фараби (Алматы, Казахстан, электронная почта: jansaia.amanbek@mail.ru).
И.Т. Смекенов, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Изат Т. Смекенов – PhD, старший научный сотрудник Научно-исследовательского института проблем биологии и биотехнологии Казахского национального университета им. Аль-Фараби (Алматы, Казахстан, электронная почта: smekenovizat@gmail.com).
А.К. Бисенбаев, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Амангельды А. Бисенбаев – доктор биологических наук, профессор Научно-исследовательского института проблем биологии и биотехнологии Казахского национального университета им. Аль-Фараби (Алматы, Казахстан, электронная почта: amangeldy.bisenbaev@kaznu.kz).